AMINOZUREN

 

Aminozuren worden in de cellen van het lichaam gebruikt om peptiden en eiwitten, zoals enzymen, hormonen, antistoffen, cellen en vezels mee op te bouwen. Evenals bij het bouwen van een huis bakstenen, planken en dakpannen nodig zijn, zo zijn er om een eiwit op te bouwen verschillende soorten aminozuren nodig. Indien een bepaald benodigd aminozuur niet in de voeding voorkomt dan kan het in het lichaam worden gemaakt door een ander aminozuur om te zetten. Maar voor 8 aminzuren en eventueel 13 (bij zware inspanning of bepaalde andere omstandigheden) is dat niet mogelijk en deze dienen daarom in de voeding aanwezig te zijn. Ze zijn dus onmisbaar en worden daarom essentiele aminozuren genoemd. Omdat het van levensbelang is dat die essentiele aminozuren in voldoende mate in de voeding zitten worden eiwitbevattende voedingsmiddelen in twee groepen ingedeeld.

 

1. Sommige voedingsmiddelen zijn niet alleen rijk aan eiwitten, maar bevatten in hun eentje voldoende hoeveelheden van alle essentiele aminozuren en men zou er van kunnen leven zonder andere eiwitbronnen te gebruiken. Dit zijn dus volwaardige eiwitbronnen en het zal u niet verbazen dat het hier vooral om dierlijke voedingsmiddelen gaat, zoals ei, melk, kaas, vlees, vis en gevogelte.

2. Andere voedingsmiddelen bevatten weliswaar een redelijke hoeveelheid eiwitten, maar in die eiwitten ontbreken er enkele aminozuren. Het zijn dus onvolledige eiwitbronnen. Bekende voedingsmiddelen waarbij dit het geval is zijn granen, noten, peulvruchten en zaden.

Wat op hetzelfde neerkomt is dat sommige aminozuren in zo'n geringe mate aanwezig zijn dat er toch onvoldoende eiwitten mee kunnen worden opgebouwd. Door die onjuiste verhouding blijven de wel voldoende aanwezige aminozuren grotendeels ongebruikt en worden daarna als brandstof gebruikt.

 

Ook niet-essentiele aminozuren kunnen worden ingebouwd in eiwitten of  worden omgezet tot andere aminozuren. Aldus spaart hun aanwezigheid essentiele aminzuren uit die anders zouden worden omgezet.

Het blijkt niet perse nodig om het volledige scala aan essentiele aminozuren uit vlees, vis, gevogelte en andere voedingsmiddelen met complete eiwitten te halen. Vanwege een aantal bezwaren die aan deze voedingsmiddelen kleven zou het zelfs beter zijn om ze met mate te gebruiken.

Er bestaat echter een voedingsstrategie - de mutual supplementation - waarbij onvolledige eiwitbronnen gecombineerd worden tot een pakket dat wel alle essentiele aminozuren verschaft.

Hoewel er vegetariers zijn die grote hoeveelheden noten en zaden gebruiken, verkiezen de meeste personen granen of peulvruchten als basis voor een vegetarische maaltijd. De vraag is dus met welke andere onvolledige eiwitbron deze gecombineerd kunnen worden.

 

Rijst kan worden verbouwd op drassige grond (de sawa's) die ongeschikt is voor ander graan en is al duizenden jaren het volksvoedsel in het grootste deel van Azie en later ook delen van Afrika en zelfs Zuid Amerika.   

Rijst is het gemakkelijkst te verteren graan en in kleine porties kan het zonder problemen jarenlang dagelijks worden gegeten. Het heeft bovendien een heilzame werking op maag, darmen en bloedvaten.

Rijst bestaat grotendeeld uit zetmeel, maar bevat toch ook nog een nuttige hoeveelheid eiwitten. Dat die eiwiten niet helemaal compleet zijn is al op te maken uit de graagte waarmee de Aziaat tevens peulvruchten, kip, vlees of vis eet.

In 1950 werd in een artikel van Louis J. Pecora en James M. Hundley beschreven dat witte ratten drie maal zo snel groeiden nadat hun dieet van rijst werd aangevuld met de aminozuren lysine en threonine. Dat bleken de ontbrekende aminozuren te zijn. En door andere essentiele aminozuren toe te voegen kon ook de verhouding tussen de aminozuren verder worden verbeterd. 

 

http://jn.nutrition.org/cgi/content/abstract/44/1/101

 

Lysine is een noodzakelijke bouwsteen voor alle eiwitten in het lichaam.Van de essentiele aminozuren is het echter degene die het minst aanwezig is in de graansoorten.

Voor volwassenen bevatten de meeste noten een redelijk voldoende hoeveelheid essentiele aminozuren, maar amandelen bevatten te weinig zwavelhoudende aminozuren.

Voor jonge kinderen bevatten noten en sesamzaad echter te weinig lysine.

Gelukkig is lysine wel rijkelijk aanwezig in peulvruchten en zit voldoende in boekweit (boekweit is eigenlijk geen graan) en de granen/zaden amaranth en quinoa.

Het essentiele aminozuur threonine komt in middelmatige hoeveelheid voor in tarwekiemen, noten, zaden en toch ook weer peulvruchten. De combinatie van graan met peulvruchten dient door strenge vegetariers dus niet over het hoofd te worden gezien. Bij mais ontbreekt bovendien tryptofaan.

Noten en zaden vormen een welkome aanvulling, maar zijn al was het alleen maar door de geringere hoeveelheden waarin ze gebruikt worden zeker geen vervanging voor de peulvruchten. Door rijst of een ander graan te combineren met bonen of erwten verkrijgt men een voeding die in 'redelijke verhouding' voldoende lysine, threonine en tryptofaan bevat. Er wordt van een 'redelijke verhouding' gesproken omdat bij de eerder genoemde dierlijke eiwitten de verhouding van de aminozuren nog altijd gunstiger is en er dus een optimaler gebruik van de aminozuren kan worden gemaakt.

 

Peulvruchten zoals bonen en erwten en bevatten behalve veel zetmeel en vet ook nog een redelijke hoeveelheid eiwitten. In tegenstelling tot de meeste granen bevatten ze voldoende lysine en threonine, maar toch vormen ze op zichzelf geen volwaardige eiwitbron doordat bij hen de zwavelbevattende aminozuren cysteine en methionine ontbreken. Graan bevat ze wel en door dus peulvruchten te combineren met bruine rijst of ander graan en eventueel paranoten en sesamzaad verkrijgt men een voeding die in 'redelijke verhouding' alle essentiele aminozuren bevat.

Sojabonen zijn peulvruchten die alle alle aminozuren in tamelijk grote hoeveelheden bevatten. Daardoor zijn ze het belangrijkste produkt geworden om vee bij te voeren. Aanvankelijk waren de VS de belangrijkste producent, maar door toegenomen wereldbevolking en dus ook de vraag naar vlees, ontstond er toch schaarste en inmiddels is Argentinie de belangrijkste producent. De produktie van graan en sojabonen zijn nu hun belangrijkste exportprodukt. Als je als toerist vanuit Buenos Aires naar het noordoosten reist kom je daardoor dagenlang niets anders dan velden met soja tegen. Erg eentonig en saai, maar tegelijk indrukwekkend, want het laat duidelijk zien hoe belangrijk voedsel in deze wereld is.

Als voedsel voor mensen is soja helaas minder goed geschikt. Het is het moeilijkst te verteren eiwit en in kan in grotere hoeveelheden te schildklier afremmen. In Azie wordt het al eeuwen gebruikt, maar wat men meestal vergeet te vertellen is dat de Aziaten hoofdzakelijk gebruik maken van gefermenteerde soja, waarbij de genoemde nadelen ontbreken. Gefermenteerde soja heeft een gunstige invloed op het voorkomen van kanker en het produkt dat ik aanraadt als ondersteuning bij deze ziekte is gemaakt van maar liefst 12 soorten sojabonen. Bij het proces worden 12 kilo van die sojabonen teruggebracht tot een kwart liter vloeistof. Personen met te weinig spiermassa of degenen die tijdens te snel afslanken spiermassa in plaats van vet verliezen zouden eens een flesje moeten proberen! 

 

Peulvruchten en ook soja bevatten dus onvoldoende methionine en cysteine. Zuivelprodukten bevatten daarentegen juist veel van die zwavelhoudende aminozuren en het toevoegen van een kleine hoeveelheid joghurt of kaas aan het bovengenoemde vegetarische dieet zou de verhouding in bovenstaande combinaties verder optimaliseren. Sporters en personen met zwaar lichamelijk werk zullen daarmee gemakkelijker voldoende spiermassa opbouwen.

Helaas kleven aan zuivelprodukten ook nadelen, bijvoorbeeld omdat ze slijmvormend zijn. Dagelijks een kwart liter joghurt per dag is toch wel het maximum. Het is af te raden om zuivelprodukten in de maanden februari, maart en april te gebruiken. Personen met luchtwegklachten kunnen er beter helemaal van afzien.

En nu we het toch over allergie en dergelijke hebben. Soms lijkt het wel of een kind alleen nog maar rijst verdraagt. Dat leidt dus tot ondervoeding. In dat geval is het nuttig om de lysine en threonine in de vorm van vrije aminozuren toe te dienen, dus als voedingssupplement. In de tussentijd kan dan worden gezocht naar de diepere oorzaken van de allergie.

 

Het interessanste zuivelprodukt is tevens de onbekendste. Zo gaat dat nu eenmaal in een maatschappij die denkt alles te weten. Dat komt omdat het wordt gemaakt van een melkbestanddeel dat tot voor kort werd weggegooid, namelijk wei. Wei blijft over door nadat room en kaas uit de melk zijn gehaald. Magere kaas bestaat voor een groot deel uit caseine en andere melkeiwitten en de wei uiteraard vooral uit mineralen en melkzuur.

Maar toch zijn er nog eiwitten in de wei achtergebleven, die er vervolgens uit kunnen worden gehaald. Het plezierige van die wei-eiwitten is dat ze nauwelijks caseine bevatten, omdat dat de belangrijkste oorzaak van die verslijming is bij het gebruik van zuivelprodukten. Minstens zo interessant is dat wei-eiwitten een hele gunstige aminzuur verhouding hebben. Daardoor is een kleine hoeveelheid al een perfecte aavulling op de voeding van kinderen in de groei en de eerder genoemde groep volwassenen.

 

In bovenstaande wordt gebruik gemaakt van voedselcombinaties die mensen instinctief al geneigd zijn om toe te passen. In de tweede helft van de 20ste eeuw is dit ook wetenschappelijk onderbouwd. Belangrijke stimulansen voor dit onderzoek waren de veevoederindustrie en Unesco die voortdurend te maken had met hongersnood in Afrika of Azie en waarbij het vooral ging om eiwittekort.

Als we het over voedselcombinaties hebben dan betekent dat overigens niet dat de genoemde produkten perse tijdens dezelfde maaltijd gegeten moeten worden. Als ze binnen vijf uur worden gebruikt, dus bij twee opeenvolgende maaltijden, dan werkt het ook. Dat is prettig omdat een maaltijd die is opgebouwd uit allerlei verschillende produkten zwaarder te verteren is. Blijkbaar wordt de samenstelling van de spijsverteringsenzymen afgestemd op de produkten die op dat moment gegeten zijn. Bij teveel produkten door elkaar is dat niet optimaal. Het combineren van bijvoorbeeld zetmeelrijke met eiwitrijke produkten is daardoor niet alleen zwaarder te verteren, maar is ook een van de vele bevorderende factoren van overgewicht.

Aan de andere kant lijkt de combinatie van de voltallige acht aminozuren de hormoonsecretie van bepaalde endocriene klieren, zoals bijvoorbeeld groeihormoon, te stimuleren. Het laatste woord is hierover dus nog niet gezegd.

 

 

 COLLOIDAL SILVER

 Horizonte Verde